×

Hartog Eijsman

Arnhem, 18 september 1896 – Mauthausen, 20 oktober 1941

Bouwmeesterstraat 5

Een van de acht

door Kaya Veldhuis

Hartog Eijsman – met de roepnaam Herman- is het achtste kind van het Arnhemse koopman gezin Eijsman. Zijn ouders Benjamin Eijsman (1857-1930) en Elisabeth Bos (1859-1928) krijgen in totaal tien kinderen, waarvan er een aantal in Sint Marten wonen.

geboorteakte hartog Geboortakte hartog Eijsman. Bron: Gelders Archief

Herman is de broer van Simon (geboren in 1900 en vader van Benjamin Eijsman en van Carolina van Gelderen-Eijsman en Dora Marcus –Eijsman.

Huwelijk

Op 6 januari 1926 trouwt de handelaar in lompen, Herman met Maria Johanna Henriëtte Peters. Gezien haar voornamen is zij waarschijnlijk van katholieke afkomst. Hartog en Maria krijgen drie dochters met de roepnamen Fransje, Willy en Beppie.

Razzia

Vanaf 1941 vinden er in Nederland regelmatig razzia’s plaats. Op 7 en 8 oktober 1941 pakken de bezetters zeventig Joodse mannen in Gelderland op, onder hen acht Arnhemmers. Een van de mannen is Hartog Eijsman. Paar dagen nadat ze gevangen gezet zijn in de Willemskazerne worden de mannen naar kamp Mauthausen in Oostenrijk vervoerd. Hun nabestaanden krijgen in de late herfst en vroege winter van 1941 overlijdensberichten met daarop onwaarschijnlijke doodsoorzaken als hersenschudding of trombose.


In kamp Mauthausen werden naast Joden politieke tegenstanders, verzetsstrijders, homoseksuelen, en andere ‘vijanden’ van de nazi’s gevangen gehouden. Ze werden tewerkgesteld in steengroeves in de omgeving. De verblijfs- en arbeidsomstandigheden waren zeer slecht. Gevangenen werden doodgeslagen, opgehangen, of doodgeschoten. Er was een trap van 186 treden naar de diepte van de granietgroeve, waar velen het leven verloren.


Dochters

De dochters hebben de oorlog overleefd, gedeeltelijk in onderduik en hebben na de oorlog gezinnen gesticht. Kleinzoon Hartog woont nog in Arnhem.

Meer informatie

Op Joods Monument Arnhem is een uitgebreid artikel te lezen over de levensloop van Hartog Eijsman

KLARENDALSEWEG APELDOORNSESTR APELDOORNSEWEG SONSBEEKWEG JANSSINGEL APELDOORNSEWEG STEENSTRAAT DALWEG HOMMELSESTRAAT CATTEPOELSEWEG HOMMELSEWEG THOMAS A KEMPISLAAN STATION VELPERPOORT RUIMZICHT HAZEGRIETJE BRAAMBERG RUIMZICHT VILLA HESELBERGH GELE GIEZENBERG MILITAIR HOSPITAAL BEGRAAF PLAATS LANDGOED SONSBEEK RONDE WEIDE HERTENKAMP LANDGOED KLARENBEEK BERKEN HEUVEL JACOBI BERG Heselbergherweg Passavantlaan Sint Peterlaan Staringstraat Van Slichtenhorststraat Sint Marten Schrassertstraat Van Hasseltstraat Nijhoffstraat Bouwmeesterstraat Marten van Rossumstraat Sint Nicolaïlaan Naëll Tynegieterstraat Sickeszlaan Pontanuslaan Lorentzlaan Lovinklaan Sint Antonielaan Sonsbeeksingel Jacob Cremerstraat De Wiltstraat Verhuellstr Sloetstraat Graaf Lodewijkstraat Goeman Borgesiusplein Graaf Ottoplein Staring Plein Van Dortmondt straat Richard Kolfschoten laan Anna straat Leoninus straat Van Spaen straat